Poleć znajomym

Co robić, gdy dziecko kłamie

Autor: , 28 marca 2014 w Dziecko, Komentarze (0) »

Dzieci kłamią ze wstydu, w obawie przed konsekwencjami lub w celu zwrócenia na siebie uwagi, a czasem po prostu bez powodu puszczają wodze fantazji. Zobacz, jak ograniczyć dziecięcą skłonność do kłamstwa i jak postępować, gdy dziecko coraz częściej zaczyna podawać wygodne dla niego wersje wydarzeń.

Przed długi czas psycholodzy rozwojowi nie byli pewni, czy dzieci są zdolne do kłamstwa. Oczywiście, mogą udawać, płatać figle, błędnie przekazywać informacje, ale żeby celowo starać się kogoś oszukać? Teraz już wiadomo, że manipulowanie prawdą dla osobistych korzyści jest takim samym kamieniem milowym w rozwoju dziecka, jak nauka samodzielnego ubierania się, czy rozwiązywania konfliktów z rówieśnikami.

Badania wskazują wręcz, że niektóre dzieci zaczynają świadomie zmyślać rozmaite historie już w wieku 2-3 lat. Na szczęście nie oznacza to, że twój mały kłamczuszek wyrośnie na wielkiego oszusta. Odpowiednie postępowanie i cierpliwe wpajanie dziecku zasad moralnych pozwoli ci zdusić niepożądane zachowania w zarodku.

Działaj prewencyjnie

Nie czekaj z nauką moralności na moment, gdy przyłapiesz dziecko na kłamstwie. Jest większa szansa, że wysłucha cię w neutralnych okolicznościach, gdy nie będzie musiało się bronić. Nawet jeśli coś zbroiło i czujesz, że będzie chciało wymigać się od konsekwencji, nigdy nie jest za późno, by pomóc mu wyjść z sytuacji bez skazy.

Czytaj i opowiadaj

Bajki i opowiadania są doskonałym sposobem na wprowadzenie tematu bez oskarżycielskiego tonu. To bohaterowie popełniają błędy i ponoszą konsekwencje swoich czynów, a my na ich przykładzie możemy tłumaczyć dziecku, jak należy postępować.

Daj dobry przykład

Dzieci uczą się szczerości od ciebie. Pomyśl, jaki przekaz wysyłasz dziecku, gdy pod fałszywym pretekstem próbujesz wymigać się od wizyty u teściów albo stosujesz wobec niego groźby, które są niemożliwe do zrealizowania.

Zachowuj spokój

Dzieci są bardziej skłonne do oszukiwania dorosłych, gdy boją się ich reakcji. Jeśli z pokoju twoich pociech dobiega płacz i odgłosy kłótni, nie wpadaj z okrzykiem “Co tu się dzieje?”, tylko poproś spokojnie o wyjaśnienie powodu awantury. Pozwól dzieciom przedstawić ich wersje zdarzeń, zaznaczając, że nie chcesz nikogo karać, tylko pomóc im znów grzecznie się bawić.

Nie prowokuj kłamstwa

Nie ma sensu pytać, kto pochłonął całą Nutellę, jeśli na podłodze leży pusty słoik, a twój maluch ma buzię i rączki upaćkane czekoladą. Możesz mieć ochotę wystawić dziecko na próbę szczerości, ale to nie jest sprawiedliwy test. Powiedz raczej : “Widzę, że miałeś ochotę na coś słodkiego. Następnym razem powiedz mi o tym, żebyś nie musiał jeść w tajemnicy”.

Nagradzaj szczerość

Nagradzanie dobrych zachowań to najlepszy sposób na ich utrwalenie. Jeśli maluch przyzna się do zniszczenia zabawki rodzeństwa, przytul go i pochwal za wyznanie prawdy. W przyjaznej atmosferze, każ mu przeprosić za jego zachowanie i posprzątać bałagan.

Gdy pojawią się małe kłamstewka

Gdy dziecko kłamie z premedytacją, możesz czuć się tak, jakby ktoś wymierzył ci policzek. Nie oznacza to jednak, że twoja pociecha jest zła do szpiku kości, a ty zawodzisz jako rodzic. Nie popadaj też w paranoję, gdy maluch zaczyna opowiadać o zabawach z przyjacielem, który w rzeczywistości nie istnieje.

Zrozum naturę dziecięcych fantazji

Doskonale wiesz, że wyobraźnia małego dziecka jest bardzo bujna i w zasadzie nie ma granicy między tym, co rzeczywiste, a tym, co nierealne. Bohater bajki może być dla niego równie prawdziwy jak mama czy tata, więc nie drżyj z niepokoju, jeśli maluch mówi ci, że dzisiaj obudził go Kubuś Puchatek.

Fantazjowanie to normalny etap w rozwoju – jedyne co powinnaś robić to łagodnie urealniać i obserwować, czy dziecko nie ma przez przypadek świadomości tego, że mówi nieprawdę. Jeśli 4-latek od dawna bez problemu zasypia w ciemności i nagle zaczyna „widzieć” potwory wychodzące w nocy z szafy, prawdopodobnie robi to z premedytacją, by zwrócić twoją uwagę. To może być zwykła manipulacja, ale takie zachowanie może też świadczyć o lękach związanych z prawdziwymi wydarzeniami w życiu dziecka.

Łagodnie sprowadzaj na ziemię

Nigdy nie wyśmiewaj dziecięcych fantazji i nie karć za nie malucha, bo zniszczysz zaufanie, jakim cię darzy. Jeśli mówi, że w ogródku biega różowy jednorożec, powiedz „Ale byłoby super. Szkoda, że takie jednorożce biegają tylko w bajkach”. W ten sposób opowieści dziecka staną się rodzajem wspólnej zabawy i pomogą mu odróżnić rzeczywistość od fikcji. Jeśli dziecko opowiada ci o wyimaginowanym przyjacielu, zapytaj, dlaczego właśnie on jest lepszy od innych kolegów (których imiona jesteś w stanie wymienić). Być może dowiesz się, że między chłopcami doszło do jakiejś awantury albo twój maluch czuje się nieakceptowany przez rówieśników.

Nie stawiaj dziecka w ogniu oskarżeń

Jeśli dziecko odmawia powiedzenia prawdy na temat jakiegoś incydentu, nie urządzaj domowej inkwizycji i nie zarzucaj go pytaniami. Mało kto jest w stanie przyznać się do błędu pod presją. Powiedz raczej „Kocham cię i chcę zrozumieć, co się stało, ale to, co mówisz wydaje się nie mieć sensu. Zastanów się nad tym i porozmawiamy za chwilkę”.

Ucz sztuki przepraszania

Naucz dziecko, że jest prosty sposób, by zadośćuczynić za kłamstwo – powiedzieć ‘przepraszam’. To w końcu normalny błąd, z serii tych, które przydarzają nam się każdego dnia, więc staramy się wyciągać z niego lekcje. Jeśli maluch szczerze cię przeprosi, przytul go i powiedz, że mu wybaczasz. I przede wszystkim pamiętaj o przykładzie, jaki stanowisz dla dziecka. Jeśli zdarzy ci się niewłaściwie potraktować któregokolwiek z domowników, przeproś go i obiecaj, że postarasz się już nigdy więcej nie zachować się w ten sposób.

Przyjrzyj się swoim metodom wychowawczym

Jeżeli dziecko zaczyna kłamać, wina nie zawsze leży po jego stronie. Trzeba przyjrzeć się sobie, swoim postawom i metodom wychowawczym. Z kłamstwem mamy bardzo często do czynienia w ramach samoobrony, gdy dziecko wie, że powiedzenie prawdy wiąże się z gniewem rodziców i bolesnymi konsekwencjami. Zatajanie prawdy może też świadczyć o tym, że dziecko nie ma do nas zaufania albo że stawiamy mu za wysoko poprzeczkę i doceniamy wyłącznie za wzorowe postepowanie (kochamy warunkowo). W takiej sytuacji będzie bało się, że prawda rozczaruje rodziców i przez to będzie mniej kochane.

Gdy prawda może sprawić przykrość

Około 7. roku życia dziecko zaczyna rozumieć znaczenie tzw. białych kłamstw, które mają na celu ochronić uczucia innych osób. To dość problematyczna kwestia dla rodzica, bo z jednej strony powinniśmy uczyć dzieci empatycznych zachowań prospołecznych, a z drugiej strony wpajać, że kłamstwo jest niewłaściwą postawą.

W tym przypadku musimy dać dziecku do zrozumienia, że zatajenie prawdy jest wyjątkowo rzadkim wyjątkiem i wymienić typowe sytuacje, w których można się do takiego kłamstwa posunąć. I trzeba to robić w miarę wcześnie, bo dzieci słyną z prostolinijności, a ich spontaniczne reakcje nierzadko sprawiają przykrość zarówno innym dzieciom, jak i dorosłym. Warto w formie zabawy przećwiczyć kilka scenariuszy, by dziecko wiedziało, jak powinno zachować się w konkretnych sytuacjach.

Przed przyjęciem urodzinowym

Jeśli szkrab dostanie coś, co mu się nie podoba, jest prawie pewne, że poinformuje o tym obdarowującego. By uniknąć krępujących sytuacji, zorganizuj wcześniej zabawę, w której będziecie wręczać sobie różne przedmioty. Gdy dostaniesz starą zabawkę, powiedz “Dziękuję. To bardzo miłe, że o mnie pomyślałeś” i zmieńcie się rolami. Ze starszym dzieckiem możesz dodatkowo spróbować w każdym prezencie znaleźć jakiś pozytywny aspekt.

Przed obiadem u znajomych

Pewnie nie raz zdarzyło ci się słyszeć „Fuj, ale to ohydnie wygląda” i jesteś do takich komentarzy przyzwyczajona, ale twoja przyjaciółka, która przygotowała wspaniały obiad może nie być taką opinią zachwycona. Przećwiczcie w domu taką sytuację i naucz dziecko, że jeśli nie ma na coś ochoty, powinno po prostu powiedzieć „Nie, dziękuję” albo „Dziękuję, wolałbym zjeść same ziemniaki”, a jeżeli zielona papka już wylądowała na talerzu, powinno ją zignorować bez słowa i zjeść pozostałe rzeczy.

Takich sytuacji jest naturalnie więcej i nie zawsze uda ci się je przewidzieć. Jeśli dziecko swoją szczerością sprawi komuś przykrość, wytłumacz mu, dlaczego w danej sytuacji ktoś mógł poczuć się urażony i zaproponuj, w jaki sposób następnym razem może poradzić sobie z kłopotliwym pytaniem lub propozycją.

Tagi: gdy dziecko kłamie, wychowywanie dzieci, psychologia dziecka, rozwój psychiczny dziecka, fantazjowanie

Podobne artykuły:

  • Fajna Mama Tygodnia: oleska83

    Fajna Mama Tygodnia: oleska83

    Ujęła nas odpowiedzią na pytanie o wychowawcze sztuczki... Zbyt często zapominamy, że kluczem do zrozumienia potrzeb i zachowań dziecka jest umiejętność spojrzenia na świat jego oczami. Więcej »

  • Kłopotliwe słowa

    Kłopotliwe słowa

    Nie ma chyba rodzica, który choć raz nie stał w osłupieniu, słysząc siarczyste przekleństwo z ust własnego dziecka. Skąd u dzieci bierze się zamiłowanie do brzydkich słów i jak temu ... Więcej »

  • Dziecko leworęczne

    Dziecko leworęczne

    Świat urządzony jest dla praworęcznych, chociaż lewa ręka nie jest wcale gorsza od prawej. Czy należy leworęczne dziecko uczyć posługiwania się prawą ręką - to najczęściej zadawane ... Więcej »

  • Fajna Mama Tygodnia: Myszka86

    Fajna Mama Tygodnia: Myszka86

    Dzielna, mądra, wrażliwa i przepełniona miłością - mama idealna? Na pewno FAJNA! Przeczytajcie ciepłą, wzruszającą rozmowę z Natalią. Więcej »

Komentarze